• 14 красавіка 2014 УсебелАрусы

    Навум Перкін. Праўда пра партызанскую вайну

    2

    Да100-годдзя з дня нараджэння Навума Перкіна ў выдавецтве «Рэгістр» выйшла яго аповесць «Эпітафія без алею. Старонкі ўспамінаў партызана » (1967) без купюр.


    Гэтыя старонкі, якія грунтуюцца на дакументальным матэрыяле, былі адной з першых спроб праўдзівага, без ідэалізацыі і прыхарошвання, адлюстравання партызанскай барацьбы. Але, на думку рэцэнзентаў, у аповесці «няма праўды пра партызанскую вайну», і менавіта таму кнігу «ні ў якім выпадку выдаваць нельга».

    Толькі пасля смерці Навума Перкіна, дзякуючы намаганням Соф'і Яфімаўны, яго жонкі, аповесць (з шматлікімі купюрамі, перапрацоўкамі, такімі, што першапачатковы тэкст не пазнаць) у 1982 г. пад назвай «Я стаў партызанам» выйшла ў свет, як і іншыя кнігі аўтара.

    Быў час, калі імя Навума Перкіна было знаёма кожнаму школьніку. Паводле яго падручнікаў беларускай літаратуры, якія перавыдаваліся 9 разоў, вучылася некалькі пакаленняў вучняў сярэдняй школы. Яго запрашалі выступаць на навуковых канферэнцыях.

    Яго не стала ў 1976 годзе, некаторы час пасля смерці друкаваліся яго навуковыя працы, аповесці, зборнік «Прастора думкі», аўтабіяграфічныя аповесці «Хлопчык з мястэчка» і «Я стаў партызанам».

    Засталася памяць аб Навуме Перкіне — вучоным, выхавацеле, настаўніке, Чалавеке. Адзначаюцца юбілеі, пішуцца ўспаміны. Прыходзяць з кветкамі на магілу яго калегі і вучні.

    У Тураве (на радзіме) ёсць вуліца, названая яго імем. У мясцовым краязнаўчым музеі яму прысвечана экспазіцыя. У Інстытуце літаратуры Акадэміі навук да яго юбілеяў праходзілі вучоныя саветы.

    Навум Саламонавіч Перкін (1912-1976) быў з таго пакалення габрэяў, якія былі шырока прадстаўлены ў эліце старэйшага пакалення, і якія, прайшоўшы вайну, узялі на свае плечы асноўны цяжар пасляваеннага адраджэння.

    Першая значная яго праца была прысвечана спадчыне Яна Баршчэўскага і Яна Чачота, але яна не прыйшлася да часу, дакладней, яна нашмат апярэдзіла час і не была зацверджана ВАКам. Навукоўцы потым не раз спасылаліся на гэтую працу, якая, пераплеценая, у машынапісным варыянце, захавалася ў бібліятэцы Інстытута літаратуры. Яе аўтар адным з першых убачыў важнасць створанага пісьменнікамі для далейшага развіцця беларускай літаратуры.

    У хуткім часе Навум Саламонавіч напісаў сваю другую працу  — пра творчасць Куляшова, якая і была зацверджана як кандыдацкая дысертацыя.

    Лёс не спрыяў Навуму Саламонавічу, нават калі ён бліскуча абараніў доктарскую дысертацыю, якая была прызнана як новае слова ў беларускім літаратуразнаўстве, у асэнсаванні літаратурнага працэсу 20-30-х гадоў. Камусьці ў Беларусі не падабаліся поспехі вучонага, і ў ВАК пасыпаліся ананімныя «пасланні», якія надоўга затрымалі зацвярджэнне працы. Лёс не песціў Навума Саламонавіча і калі ён напісаў першую сваю аповесць — «Я стаў партызанам». Мала хто ведаў, што гэты чалавек, які выдае адну за адной навуковыя кнігі, начамі яшчэ піша мастацкія творы, у якіх была праўда перажытага і выпрабаванага. Па сутнасці, мастацкія старонкі ўспамінаў партызана, заснаваныя на дакументальным матэрыяле, былі адной з першых спроб праўдзівага, без ідэалізацыі і прыхарошвання, адлюстравання партызанскай барацьбы.

    Першы варыянт аповесці так і называўся «Эпітафія без алею». Але гэтая праўда як раз і не спадабалася рэцэнзенту. У сваёй закрытай рэцэнзіі ён пісаў: «Няўжо ў гады партызанскай вайны на Браншчыне ўсё было так змрочна і так безвыходна цяжка, як апавядае аўтар?». І выснова такая: у аповесці няма праўды пра партызанскую вайну; і таму кнігу «ні ў якім выпадку выдаваць нельга» . Прысуд катэгарычны і безапеляцыйны.

    Для Навума Саламонавіча гэта было цяжкім ударам, але ён упарта працягваў працу над аповесцю. Толькі пасля яго смерці, дзякуючы вялікім намаганням і высілкам Соф'і Яфімаўны, яго жонкі, дакладнага і адданага спадарожніка жыцця, аповесць (праўда, са шматлікімі купюрамі, перапрацоўкамі, такімі, што і першапачатковы тэкст не пазнаць) у 1982 выйшла ў свет, як і іншыя кнігі аўтара.

    У «Іскреннем слове», якое папярэднічае зборніку аповесцяў і апавяданняў «Я стаў партызанам» («Мастацкая лiтаратура», 1982), Алесь Адамовіч піша: «У сваю аповесць ён ўклаў не толькі вялікі жыццёвы вопыт, але і шмат сэрца, шчырасці, пачуцці, якія яго адрознівалі і ў жыцці. Сваю праўду ён не захацеў падганяць пад ходкія прадстаўленні некаторых рэцэнзентаў, і аповесць засталася ў яго архіве. Аповесць гэтая адкрывае — нават пасля ўсяго, што пра партызанаў напісана, і нядрэнна напісана, — нейкія малазнаёмыя стораны ваеннага жыцця. Начальнік штаба партызанскай брыгады Навум Перкін малюе суровае жыццё суровымі фарбамі, камандзіры ў яго жывыя людзі, характары часам вельмі супярэчлівыя. Аповесць ставіць пытанні нялёгкія, якія і жыццё вырашала цяжка. Гэта — шчырае слова, і яно заслугоўвае ўвагі чытачоў».

    Апублікавана ў Культура, мастацтва

    Падзяліцца Апублікаваць
Каментары:
  • Вашае імя:
  • Загаловак:
  • Тэкст паведамлення:
  • Влад

    20 верасня 2014

    Где купить книгу?

    Сообщите, пожалуйста, где можно купить книгу в Минске?

  • Мікалай Гарбуноў

    21 верасня 2014

    Уладзіславу

    Шаноўны Ўладзіслаў!
    На афіцыйным сайце выдавецтва "Рэгістр" можна замовіць электронную версію гэтай кнігі:
    http://www.profmedia.by/shop/buyb/booke/81638/?sphrase_id=199530

    Калі Вам патрэбен друкаваны варыянт, то лепш за ўсё будзе звярнуцца па кантактных тэлефонах выдавецтва, і непасрэдна там удакладніць, дзе можна набыць кнігу:
    http://www.profmedia.by/contact/

  • Падпішыся на навіны УсеБеларусы:

    Скасаваць падпіску

    Падпісацца

Самае папулярнае

© 2011 УсеБеларусы — створаны для нас і пра нас

Iдэя i распрацоўка SATIO\БРЭНД ГОДА

Капіяванне матэрыялаў толькi з пісьмовага дазволу

УНП 190438641

Разработка сайта —